best website templates

Koronavirüs ve COVID-19 hakkında bilinmesi gerekenler

Bugünlerde herkes “koronavirüs”ü konuşmaktadır. Korkutucu iddialar, günbegün artan enfeksiyon verileri dahil olmak üzere bu konuda muazzam miktarda bilgi bulabiliriz. Peki hepimizin bilmesi gerekenler nelerdir?

Bu ünitede yukarıdaki sorulara cevaplar bulacağız.

Virüs ve bakterilerin neden olduğu enfeksiyonlar arasındaki fark nedir?

Bazı virüs enfeksiyonları nedeniyle ilk birkaç günde kendimizi çok kötü hissederiz:

Mobirise
  1. baş ağrısı
Mobirise
  1. halsizlik
  2. terleme, titreme, kas ağrısı, iştahsızlık ve genel bir rahatsızlık hali
Mobirise
  1. hafif veya yüksek ateş
Mobirise
  1. boğaz ağrısı, kol ve bacak ağrısı, mide ağrısı
Mobirise
  1. sulu ve şeffaf burun akıntısı
Mobirise
  1. bulantı veya ishal da görülebilir.

Ancak vücudumuz virüslere karşı savaşır ve genellikle birkaç gün içerisinde iyileşiriz. Doktorlar bu durumda antibiyotik yazmayıp sadece belirtileri hafifleten ağrı kesici ve ateş dürüşürücü gibi ilaçlar verir.

Yatakta istirahat, bol miktarda sıvı tüketimi ve vitamin alımı bağışıklık sistemimizin davetsiz misafirleri çabucak yenmesinde yardımcı olur. Ancak hastalığı başkalarına da bulaştırabileciğimizin farkında olmalıyız.

Belirtiler 10-14 günden fazla sürerse büyük olasılıkla virüs enfeksiyonunun yanında bakteri enfeksiyonu da kapmışsınızdır, yani bir süperenfeksiyona konak olmuşsunuzdur.

Yaygın görülen bakteriyel enfeksiyonlar 5-14 gün sürer ve ilaç kullanılmadan nadiren kaybolur. Bu durumdaki belirtiler:

  1. zayıf düşme;
  2. ağrı, ateş, iltihap;
  3. öksürme, burun tıkanıklığı, sarımsı, yeşilimsi, grimsi veya pas renginde ve yoğun burun akıntısı.

Bakteriyel enfeksiyon durumunda antibiyotikler yararlıdır, ne var ki virüslere karşı tamamen etkisiz kalırlar.

Virüsler kalıtsal maddeden ve bu maddeyi kaplayan proteinlerden oluşur. Kendi metabolizmaları olmağı için canlı sayılmazlar. Çoğalmak için bir konak organizmaya ihtiyaç duyarlar, bu nedenle virüsler asalak olarak düşünülmelidir. Konak olmadan virüsler bulaşamaz ve belirli bir süre içinde "ölür".

Buna karşın bakteriler hayati süreçlere sahip gerçek canlı organizmalardır. Yararlı ve zararlı bakteriler vardır. Örneğin laktik asit bakterileri insan için yararlı bakteridir, ancak bazı bakteriler virüsler gibi asalaktır. Bu patojenler konak organizma mevcut olmadığı halde de ölmeyip kendilerini saran bir kapsül geliştirerek hayatta kalmaları için uygun olmayan ortamda da hayatta kalmayı başarırlar.

Virüsler ve bakteriler hakkında daha fazla bilgi edinmek için aşağıdaki 3B animasyonları izleyin! Virüs ve bakterilerin neden olduğu hastalıklar hakkında bilgi toplayın (belirtiler, tedavi, olası komplikasyonlar vb.).

Koronavirüs ve koronavirüsün yol açtığı COVID-19 adlı hastalık nedir?

2019 Aralığında Çin'in Hubei eyaletinde bulunan Vuhan şehrinde bilim adamlarınca şimdiye kadar bilinmeyen belirtiler gösteren bir hasta kaydedildi. Daha sonra enfeksiyona bir koronavirüs suşunun yol açmış olduğu ortaya çıktı, bu nedenle 2020 Şubat ayında hastalığa COVID-19 ismi koyuldu. Bu da İngilizce "COronaVIrus Disease 2019", yani "KOronaVİrüs Hastalığı 2019"un kısaltmasıdır.

Picture

Çin

Vuhan

Koronavirüs ismi bir virüs grubunu ifade eder. Bu gruba giren virüsler mikroskop altında görülen protein çıkıntılarıyla Güneş'in taç küresine (Latince: corona) benzedikleri için koronavirüs adını almıştır.

Aslında hayvanlarda yaşayan koronavirüslerden bazıları insanlara da bulaşabilir. İnsanların %2'sinde bulunur ve akut solunum yolu hastalıklarının sadece %5-10'una yol açarlar.

2019 ve 2020'de yayılan virüs 2002 yılında dünya salgınına yol açan SARS koronavirüsüne yakın benzerliğinden dolayı resmi olarak SARS-CoV-2 adını aldı.

COVID-19 enfeksiyonu nasıl seyreder?

Enfeksiyon ilk başlarda farkedilemez, çünkü hastada hiçbir belirti görülmez. Ancak kuluçka süresi olarak adlandırılan bu süre içinde de hasta virüsü başkalarına bulaştırabilir.

Bugünkü bilgilerimize göre virüs damlacık yoluyla bulaşır. Bu demektir ki hapşırma, öksürme sırasında havaya veya salya ile eşyalar üzerine geçip bulaşabilir. Bu nedenle öksürenler ve hapşıranlar veya enfeksiyonu kanıtlanmış olan hastalar maske takmalıdır.

Çoğu zaman (vakaların %80'inde) enfeksiyon belirtileri hiç görülmez veya hafif bir şekilde görülür.

Hafif enfeksiyona hafif ateş, üst solunum yolu belirtileri, kuru öksürük, boğaz ağrısı, burun akıntısı, halsizlik, kas ağrısı ve baş ağrısı eşlik eder. İshal nadiren görülür.

Vakaların çok azında nefes darlığı ve zatürre meydana gelir, en ciddi vakalarda ise hasta solunum cihazına ihtiyaç duyar.

Mevcut bilgilere göre hastalığın ölüm oranı %2-3'tür, yani 100 hastadan 2-3 tanesi ölür. Özellikle bağışıklık sistemi zayıflamış insanlar ve yaşlılar en savunmasız gruplardır.

Salgın nedir?

Salgın, bilinen bir hastalığın nispeten kısa bir süre içinde belirli bir popülasyondaki çok sayıda insana hızlı bir şekilde yayılmasıdır.

COVID-19 koronavirüs salgını o kadar fazla insanı ve ülkeyi etkiledi ki Dünya Sağlık Örgütü tarafından pandemi olarak ilan edildi.

COVID-19 hastalarının kayıtlı bulunduğu ülkeler hakkında bilgi edinin! Bu ülkeleri Dünya haritasında işaretleyin!

İnternette virüs enfeksiyonunun nasıl yayıldığını gösteren programlar bulun. Sence bir salgını yenmede tecrit neden yardımcı olur?

Karantina, virüsün yayılmasını yavaşlatmakta ve en savunmasız olanları (yaşlıları) korumakta yardımcı olur.

https://www.youtube.com/watch?v=O6IjX5u-kuo
https://www.youtube.com/watch?v=nCjIWtU52xU

Salgınları ve etkilerini modellemekte sizce hangi bilim alanları yardımcı olabilir?

Biyoloji ve tıp: virüsler, enfeksiyonlar ve bağışıklık sistemi hakkında bilgi.
Tıp, farmakoloji: bağışıklık sistemini güçlendirmenin, aşı üretmenin yolları.
Matematik, fizik: ağların incelenmesi, hastalıkların yayılmasının matematiksel modellenmesi ve coğrafi kapsamı ve enfeksiyon sayısı hakkında tahminler.

Salgından korkmalı mıyız?

"Üzülmektense tedbirli olmak iyidir.” diye bir atasözü vardır.

Siz de çok dikkatli olmalısınız, çünkü sayılar enfeksiyonun günbegün yayıldığını gösteriyor.

Ancak paniğe kapılmamalısınız, çünkü panik durumu kötüleştirir.

Panik yapmak yerine salgınla ilgili tedbirleri anlamalı ve uygulamalısınız.

Koronavirüs salgınını nasıl yavaşlatabiliriz?

COVID-19'un bulaşma oranı nispeten yüksektir. Bulaştığı 1 kişi ortalama 2,2 başka insana bulaştırır. Bu nedenle büyük olasılıkla hasta veya enfeksiyonu kanıtlanmış olan hastalarla görüşmemeye dikkat etmelisiniz.

Enfekte olan hastalar karantina altına alınıp sağlıklı insanlardan uzak tutulur. Hastalığın başlangıcı belirtiler olmadan geçtiği için virüsün bulaştığını farketmek çok zordur, kanıtlanması sadece testle mümkündür.

Salgını yavaşlatmak veya durdurmak için insanlar arasında mümkün olduğunca az ilişki kurulmalıdır, bu şekilde enfeksiyonun yayılma olasılığı da çok daha düşük olacaktır.

Bu önlem alındığında virüsün yayılması yavaşlar ve hastalananların sayısı daha dengeli olur, bu sayede sağlık sistemi daha az zorluk çeker.

Dünyanın birçok ülkesinde kamu kurum ve kuruluşları, okullar ve üniversiteler kapatıldı, böylece çalışanlar ve öğrenciler diğer insanlarla daha az temas kurar ve hastalığın hızlı yayılma şansı en aza indirilir.

Ancak, okuldan uzak durmanın şimdi tatil, gezi ve parti yapma zamanı olduğunu düşünmek yanlış olur. Başkalarıyla mümkün olduğunca az zaman geçirmek çok önemlidir. Bağışıklık sistemi zayıf olanlar sosyal buluşmalardan özellikle uzak durmalıdır.

Ellerinizi sık sık ve iyice yıkamalısınız. Yanınızda el dezenfektanı taşımalı ve yüzünüze, ağzınıza dokunmamalısınız. Tokalaşmak, öpüşmek ve kucaklaşmaktan kaçınmalısınız.

Öksürürken veya hapşırırken kağıt mendil kullanın, ardından mendili hemen çöpe atın. Mendil yoksa dirsek içinize doğru öksürün ya da hapşırın.

Hastalık belirtileri görülünce aile hekimi muayenehanesine veya acile gitmemelisiniz, çünkü virüsü oradaki insanlara da bulaştırabilirsiniz. Bunun yerine doktorunuzu arayıp ona neler yapmanız gerektiğini sorun.

Evde ne yapabiliriz?

Birçok insan eğitim kurumları kapalı olup evde karantina altında olunca istediklerini yapabileceklerini düşünüyor. Ancak bu böyle değildir.

Evde önlemler almak da son derece önemlidir.

Sık sık el yıkamalı, dinlenmeli ve mümkün olduğunca az kişi ile görüşmelisiniz.

Sağlıklı beslenmelisiniz. Her gün bireysel olarak egzersiz yapmak da yararlı olur.

Birbirinize dikkat edin! Çevrenizde yardıma ihtiyacı olan bir yaşlı veya aile bulunabilir. Hijyen kurallarına uyarak onlara alışveriş yapmakta, ilaç almakta, postaneye gitmekte vs. yardımcı olabilirsiniz.

Aşağıdaki resimler yardımıyla önerilerde bulunun. Salgın sırasında neler yapılmalı, neler yapılmamalı?

Picture
Added to your cart.